วันพุธที่ ๑๗ มิถุนายน ๒๕๖๙ เวลา ๑๐.๐๐ นาฬิกา สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินทรงเปิด “ห้องสมุดพร้อมปัญญา” แห่งที่ ๓๔ ของกรมราชทัณฑ์ ณ เรือนจำจังหวัดสกลนคร นับแต่ปี พ.ศ.๒๕๔๖ เป็นต้นมา พระองค์ทรงพระราชทานชื่อ “ห้องสมุดพร้อมปัญญา” พร้อมความหมายว่า “ถึงพร้อมด้วยปัญญา” และเสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดด้วยพระองค์เอง กรมราชทัณฑ์ได้น้อมนำพระกระแสรับสั่งสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ในการให้โอกาสผู้ก้าวพลาดพัฒนาตนเองเพื่อกลับคืนสู่สังคม ด้วยการพัฒนาห้องสมุดให้เป็นแหล่งการเรียนรู้ พัฒนาตนเอง และมีทักษะอาชีพขณะอยู่ในเรือนจำ และเพื่อสนับสนุนภารกิจการพัฒนาพฤตินิสัยของกรมราชทัณฑ์
ในการนี้ พลตำรวจโท รุทธพล เนาวรัตน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม พร้อมด้วย นางพงษ์สวาท นีละโยธิน ปลัดกระทรวงยุติธรรม พันตำรวจโท ประวุธ วงศ์สีนิล อธิบดีกรมราชทัณฑ์ นายเอกภพ โสภณ รองผู้ว่าราชการจังหวัดสกลนคร และนายณรงค์พงศ์ พิศิลป์ ผู้บัญชาการเรือนจำจังหวัดสกลนคร ตลอดจนข้าราชการ กรมราชทัณฑ์ กระทรวงยุติธรรม หน่วยงานภาครัฐและเอกชนในพื้นที่ และประชาชน ร่วมเฝ้ารับเสด็จฯ เรือนจำจังหวัดสกลนคร มีพื้นที่ภายในเรือนจำ ๔๓ ไร่ ๙๔.๗๘ ตารางวา มีอำนาจการควบคุมผู้ต้องขังกำหนดโทษจำคุกไม่เกิน ๒๕ ปี ปัจจุบันมีผู้ต้องขัง จำนวน ๓,๙๕๙ ราย เป็นผู้ต้องขังชาย ๓,๒๑๓ ราย ผู้ต้องขังหญิง ๗๔๖ ราย (สถิติ ณ วันที่ ๑๖ กรกฎาคม ๒๕๖๙) โดยมีหน่วยงานในสังกัด ๑ หน่วยงาน ได้แก่ เรือนจำชั่วคราวนาอ้อย “ห้องสมุดพร้อมปัญญา” เรือนจำจังหวัดสกลนคร จัดเป็นห้องสมุดขนาดใหญ่ เป็นแหล่งเรียนรู้ ภายใต้แนวคิดห้องสมุดสามธรรม ประกอบด้วย ธรรมะ ธรรมชาติ และวัฒนธรรม สะท้อนถึงเมืองพุทธ ที่อุดมสมบูรณ์ไปด้วยทรัพยากรธรรมชาติ และแหล่งอารยธรรมสามพันปี มีห้องสมุดสาขาให้บริการในแดนหญิง และห้องสมุดเคลื่อนที่เพื่อให้บริการได้อย่างทั่วถึงในทุกแดนภายในเรือนจำ โดยจัดทำในรูปแบบรถแห่ปราสาทผึ้ง ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรม และสะท้อนศิลปะอันงดงามของจังหวัดสกลนคร ภายในห้องสมุดประกอบด้วยมุมให้ความรู้ต่าง ๆ อาทิ มุมหนังสืออ่านลดวันต้องโทษ มุมต้นไม้แห่งปัญญา มุมนวนิยาย เรื่องสั้น หนังสือทั่วไป หนังสืออ้างอิง วารสารและนิตยสาร มุมเฉลิมพระเกียรติ หนังสือพระราชนิพนธ์ และหนังสือพระราชทาน รวมทั้งสิ้นกว่า ๑๒,๐๐๐ เล่ม มีห้องสื่ออิเล็กทรอนิกส์ (E-Learning and Multimedia) ให้บริการ E-book และสื่อวิดีทัศน์ จำนวนกว่า ๓๐๐ เรื่อง โดยได้มีการนำระบบโปรแกรมห้องสมุด SMILE ที่ได้รับการสนับสนุนจากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดสกลนคร มาใช้จัดเก็บข้อมูลสื่อสารสนเทศ และให้บริการ ยืม – คืน หนังสือ นอกจากนี้ ยังได้บูรณาการการอ่านสู่การเรียนรู้ และถ่ายทอดเป็นผลงานต่าง ๆ อาทิ งานแกะสลักไม้ งานฉลุ งานวาดภาพ งานประดิษฐ์ งานออกแบบกราฟิกเป็นเรื่องเล่าท้องถิ่นผ่านกระจกสี และโมเดลแสดงวิถีชีวิต เป็นการสะท้อนถึงการเรียนรู้ผ่านวิถีชีวิตของชุมชนชาวสกลนคร เพื่อให้ชนรุ่นหลังได้เรียนรู้ ต่อยอด และรักษามรดกทางวัฒนธรรม ด้านการพัฒนาพฤตินิสัย มีการจัดการศึกษาให้กับผู้ต้องขัง ตั้งแต่ระดับผู้ไม่รู้หนังสือ จนถึงระดับปริญญาตรี อีกทั้งยังมีการส่งเสริมการฝึกวิชาชีพผู้ต้องขังด้านต่าง ๆ เช่น ช่างเครื่องเรือนไม้ การทำอาหาร เครื่องดื่ม และเบเกอรี่ ช่างตัดผม ช่างเสริมสวย ช่างไฟฟ้า ช่างแอร์ เป็นต้น มีการฝึกวิชาชีพด้านการเกษตรที่เรือนจำชั่วคราวนาอ้อย ซึ่งเป็นสถานที่เตรียมความพร้อมก่อนปล่อย ฝึกวิชาชีพเชิงเกษตร และที่โดดเด่นคือการฝึกวิชาชีพผลิตภัณฑ์ผ้าย้อมคราม ซึ่งจังหวัดสกลนครได้รับการยกย่องให้เป็น “นครหัตถศิลป์โลก เจ้าแห่งครามธรรมชาติ” จากภูมิปัญญาที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน โดยเริ่มกระบวนการตั้งแต่การปลูกต้นคราม การทำน้ำย้อมคราม การย้อมเส้นด้าย การทอผ้า การออกแบบและตัดเย็บเป็นผลิตภัณฑ์และจัดจำหน่าย เช่น เสื้อผ้า กระเป๋า ผ้าคลุมไหล่ เป็นต้น เพื่อให้ผู้ต้องขัง มีความรู้ ทักษะ สามารถพึ่งตนเองได้ภายหลังพ้นโทษ ทั้งนี้ กรมราชทัณฑ์ได้น้อมนำพระราชกระแสของสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ที่ว่า “ถ้าสังคมไม่ให้โอกาส ก็จะไม่มีคนดีคืนสู่สังคม” มาเป็นแนวทางในการดำเนินงาน โดยมุ่งให้เรือนจำเป็นพื้นที่แห่งการปรับเปลี่ยนสิ่งที่เคยผิดพลาด เป็นพื้นที่เพื่อพัฒนาผู้ต้องขังให้เป็นทรัพยากรมนุษย์ที่มีคุณค่า ผ่านการส่งเสริมการเรียนรู้และการพัฒนาศักยภาพอย่างรอบด้าน สร้างแรงบันดาลใจให้ผู้ต้องขัง สร้างโอกาสในการแสวงหาความรู้ที่หลากหลาย ปรับเปลี่ยนทัศนคติ เพื่อสร้างโอกาสในการเริ่มต้นชีวิตใหม่ ลดการกระทำผิดซ้ำ และเตรียมความพร้อมให้สามารถกลับคืนสู่สังคมได้อย่างมีคุณภาพ เป็นพลังสำคัญในการพัฒนาชุมชนและประเทศชาติต่อไป
