มาทำความรู้จักกับ “โครงการอ่านหนังสือลดวันต้องโทษ” หรือภาษาอังกฤษใช้ชื่อโครงการว่า “Read for Release” กันค่ะ

ในหลายประเทศทั่วโลก ไม่ว่าจะเป็น บราซิล (2012) อิตาลี (2014) ฟิลิปปินส์ (2022) หรือ โบลิเวีย (2022) ต่างมีโครงการที่ส่งเสริมให้ผู้ต้องขังอ่านหนังสือ โดยมีเป้าหมายเพื่อช่วยให้พวกเขาได้พัฒนาความรู้ ความคิด และมีโอกาสกลับคืนสู่สังคมได้อย่างมีคุณภาพ ที่สำคัญ… ยังสามารถ ใช้การอ่านเป็นเงื่อนไขในการลดโทษได้ด้วย

ในปี พ.ศ. 2567 กรมราชทัณฑ์ไทย จึงนำแนวทางดังกล่าวมาดำเนินการ และจัดทำ “โครงการอ่านหนังสือลดวันต้องโทษ (Read for Release)” ขึ้น

แล้วต้องอ่านกี่เล่ม ถึงจะลดโทษได้?

อ่านหนังสือ 1 เล่ม → ลดโทษได้ 4 วัน (ภายใน 1 เดือน)

อ่านครบ 12 เล่ม → ลดโทษได้ถึง 48 วันต่อปี!

อย่างไรก็ตามการดำเนินการอ่านหนังสือลดวันต้องโทษตามหลักเกณฑ์ดังกล่าว อยู่ในกระบวนการของการแก้ไขกฎหมาย พ.ร.บ.ราชทัณฑ์ พ.ศ. 2560

ปัจจุบัน กรมราชทัณฑ์จึงเริ่มดำเนินการ “อ่านหนังสือเลื่อนชั้น” ควบคู่ไปกับการแก้กฎหมาย เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้ต้องขังได้รับการพิจารณาเลื่อนชั้น โดยใช้การอ่านหนังสืออีกทางเลือกหนึ่ง

แต่ไม่ใช่ว่าแค่อ่านอย่างเดียวแล้วจะเลื่อนชั้นได้ทันที ผู้ต้องขังต้องผ่าน การประเมินผลโดยคณะกรรมการระดับเรือนจำ ดังนี้

การสัมภาษณ์

การเล่าเรื่อง

การอ่านออกเสียง

Mind Mapping

การเขียน

การวาดภาพ

การสร้างสรรค์ผลงาน

เพื่อยืนยันว่า “ได้อ่านและเข้าใจจริง”

จากผลการประเมินที่ผ่านมาในเรือนจำนำร่อง จำนวน 21 แห่ง พบว่า…

เดือนเมษายน 2568: ผู้เข้าประเมิน 1,059 คน ผ่าน 970 คน (91.6%)

เดือนมิถุนายน 2568: ผู้เข้าประเมิน 790 คน ผ่าน 663 คน (83.9%)

จะเห็นได้ว่าโครงการนี้ไม่เพียงช่วย “ลดโทษ” เท่านั้น แต่ยังเป็นการเพิ่มพูนความรู้ ติดเครื่องมือทางปัญญา และปรับเปลี่ยนทัศนคติให้กลับมาเป็นคนใหม่และมีความหวัง

โครงการอ่านหนังสือลดวันต้องโทษ (Read for Release) จึงเป็นโอกาสในการเริ่มต้นชีวิตใหม่ของคนหลังกำแพง

เพราะ “หนังสือ” อาจกลายเป็นกุญแจดอกสำคัญ ที่ปลดล็อกอนาคตของใครหลายคนให้กลับมาใช้ชีวิตอย่างมีคุณค่าอีกครั้ง